Przejdź do treści

Świece zapachowe, teflon i kadzidła: co w domu szkodzi papudze zimą

Makaki Ptaki

Nimfa i dwie papużki faliste na drewnianej żerdzi w mieszkaniu, opary i zapachy w domu szkodliwe dla papugi

Papudze w zimowym mieszkaniu najbardziej szkodzą opary z przegrzanych naczyń z powłoką teflonową (PTFE), dym ze świec zapachowych i kadzideł, aerozole oraz odświeżacze powietrza podłączane do gniazdka. Układ oddechowy ptaków jest dużo wydajniejszy od ludzkiego, a przez to dużo wrażliwszy: substancje, których człowiek nawet nie poczuje, potrafią u papugi wywołać duszność, a w przypadku przegrzanego teflonu śmierć w ciągu kilkunastu minut. Bezpieczna zasada brzmi: klatka z dala od kuchni, żadnego palenia świec ani kadzideł w pomieszczeniu z ptakiem, a przy gotowaniu zamknięte drzwi i włączony okap.

Zimą ryzyko rośnie, bo okna są zamknięte, więcej gotujemy i pieczemy, a w listopadzie i grudniu w domach pojawia się najwięcej świec i zapachowych dekoracji.

Dlaczego ptasie płuca są tak wrażliwe

Ptaki oddychają inaczej niż ssaki. Oprócz płuc mają system worków powietrznych, dzięki którym powietrze przepływa przez płuca w jednym kierunku i wymiana gazowa jest bardzo sprawna. To przystosowanie do lotu, ale też powód, dla którego toksyczne cząstki i gazy błyskawicznie trafiają do krwi. Mała papuga, na przykład papużka falista czy nimfa, ma przy tym bardzo szybki metabolizm i niewielką masę ciała, więc dawka groźna dla niej jest minimalna.

Dawniej górnicy zabierali kanarki pod ziemię właśnie dlatego, że ptak reagował na gaz wcześniej niż człowiek. Ta sama zasada działa w zwykłym mieszkaniu.

Teflon i inne powłoki nieprzywierające

Naczynia z powłoką PTFE są bezpieczne w normalnym użytkowaniu, ale po przegrzaniu (mówi się zwykle o temperaturach powyżej 260-280°C) powłoka zaczyna się rozkładać i wydzielać opary. Taką temperaturę osiąga pusta patelnia zostawiona na mocnym ogniu na kilka minut. Dla człowieka objawy są łagodne, dla ptaka często śmiertelne.

PTFE występuje nie tylko w patelniach. Bywa w powłokach brytfanek, płyt do grilla, gofrownic, opiekaczy, żelazek, piekarników z funkcją samoczyszczenia i niektórych suszarek do włosów oraz lamp grzewczych. Jeśli trzymasz w domu ptaki:

  • nigdy nie nagrzewaj pustej patelni z powłoką nieprzywierającą;
  • nie uruchamiaj programu pirolizy w piekarniku, gdy ptak jest w mieszkaniu, a po jego zakończeniu długo wietrz;
  • rozważ stopniową wymianę naczyń na stalowe, żeliwne lub ceramiczne;
  • przy pierwszym użyciu nowych sprzętów grzewczych wynieś ptaka do najdalszego pokoju.

Świece, kadzidła i odświeżacze powietrza

Świeca zapachowa emituje drobny pył, sadzę i lotne związki z kompozycji zapachowej. Kadzidła i kadzidełka dymią jeszcze mocniej. Odświeżacze w sprayu i elektryczne dyfuzory do gniazdka przez cały czas uwalniają do powietrza substancje, z którymi płuca ptaka muszą sobie radzić. Podobnie działają olejki eteryczne w kominkach i dyfuzorach: część z nich, na przykład olejek z drzewa herbacianego czy eukaliptusowy, jest dla ptaków szczególnie drażniąca.

ŹródłoPoziom ryzykaCo robić
przegrzany teflon, piroliza piekarnikabardzo wysoki, możliwa śmierć w kilkanaście minutunikać, ptak daleko od kuchni, wietrzenie
kadzidła, dym papierosowy, palenie w kominku z nieszczelnym wkłademwysokinie w mieszkaniu z ptakiem
świece zapachowe, aerozole, lakier do włosówśredni, zależy od ilości i wentylacjitylko w innym pomieszczeniu przy zamkniętych drzwiach
dyfuzory zapachowe i olejki eteryczneśredni przy stałym działaniuzrezygnować w pokoju z klatką
środki do czyszczenia z chlorem i amoniakiemwysoki przy sprzątaniu w pobliżu klatkisprzątać, gdy ptak jest w innym pokoju

Jeśli zależy Ci na zapachu w mieszkaniu, bezpieczniejsze są świeże gałązki, owoce cytrusowe w misce czy zioła w doniczkach. Przed postawieniem rośliny w pokoju z papugą sprawdź jednak, czy jest dla niej bezpieczna. Listę gatunków znajdziesz w tekście o tym, które rośliny można hodować w domu z papugą.

Objawy podrażnienia i zatrucia oparami

Pierwsze sygnały bywają subtelne: ptak siedzi nastroszony, kicha, ma wydzielinę z nozdrzy, częściej przeciera dziób o żerdź. Przy silniejszym narażeniu pojawia się oddychanie z otwartym dziobem, kołysanie ogonem w rytm oddechu, świsty, chwianie się na żerdzi i utrata równowagi. Po kontakcie z oparami teflonu wszystko może dziać się bardzo szybko.

  1. Natychmiast przenieś ptaka na świeże powietrze lub do najdalszego, przewietrzonego pokoju, z dala od źródła oparów.
  2. Usuń źródło: zdejmij patelnię z ognia, zgaś świece, otwórz okna w pomieszczeniu, w którym był dym.
  3. Zadzwoń do lekarza weterynarii zajmującego się ptakami i jedź od razu, zabezpieczając ptaka przed zimnem w transporterze. Zasady bezpiecznej jazdy opisaliśmy w poradniku o tym, jak przewozić ptaka do weterynarza w transporterze.

Nie podawaj ptakowi nic do picia na siłę i nie czekaj, aż objawy same miną. Przy zatruciu oparami teflonu pomoc jest skuteczna tylko wtedy, gdy przyjdzie szybko.

Jak wietrzyć mieszkanie z papugą zimą

Świeże powietrze to najlepsza ochrona, ale zimą trzeba wietrzyć z głową. Papugi źle znoszą przeciągi i gwałtowne spadki temperatury. Najlepiej wietrzyć krótko i intensywnie, kilka razy dziennie po 5-10 minut, w pokoju, w którym ptaka akurat nie ma. Klatka nie powinna stać w linii między oknem a drzwiami ani bezpośrednio przy kaloryferze, który wysusza powietrze i nagrzewa pręty.

Warto też zadbać o wilgotność: w ogrzewanych mieszkaniach spada ona często poniżej 40 procent, co wysusza błony śluzowe i ułatwia podrażnienia dróg oddechowych. Pomaga nawilżacz ustawiony z dala od klatki i regularne kąpiele, do których wiele ptaków przyzwyczaja się bez trudu. Czystsze powietrze odbija się też na upierzeniu i kondycji, a ptak, który dobrze się czuje, chętniej się bawi i rzadziej skubie pióra.

Przeczytaj także